|
Getting your Trinity Audio player ready...
|
Abstract:
Deze paper analyseert twee veelgehoorde bezwaren tegen de christelijke Drie-eenheidsleer, zoals recent verwoord door Mohammed Hijab. Het eerste bezwaar luidt dat meerdere almachtige Personen onvermijdelijk tot conflicterende willen zouden leiden en de Drie-eenheid daarom onlogisch is als Schepper. Het tweede stelt dat christenen in feite twee of drie scheppers aannemen, hetgeen het monotheïsme ondermijnt. Wij tonen aan dat beide kritiekpunten berusten op een misvatting van de klassieke leer. De Bijbel, kerkvaders en concillies bevestigen dat Vader, Zoon en Heilige Geest één goddelijke natuur, en dus één wil en één macht delen. Bovendien verrichten zij alle goddelijke handelingen gezamenlijk en ondeelbaar: schepping, opstanding en heiliging resulteren in één enkel effect en rechtvaardigen één titel, Schepper of Verlosser, zoals de kerkvaders benadrukten. De Drie-eenheid blijft daarom strikt monotheïstisch en innerlijk consistent. De bezwaren van Hijab en andere anti-trinitariërs falen, omdat zij uitgaan van drie afzonderlijke willen en daden die door Schrift, Kerkvaders en concilies expliciet worden ontkend.
Inleiding
Op 22 februari vond de Ramadan-expositie plaats, waar duizenden moslims samenkwamen om zich voor te bereiden op de Ramadan en elkaar te bemoedigen om het geloof verder te verspreiden in Nederland. Mohammed Hijab, een bekende moslim-apologeet, leek aanvankelijk te worden weerhouden van spreken in Nederland. Minister Faber en anderen waren hier sterk op tegen. Uiteindelijk kreeg hij, samen met de organisatie die het evenement faciliteerde, Dawah Groep, via juridische stappen alsnog toestemming. Tijdens het evenement werd meerdere keren gerefereerd aan deze juridische overwinning.
Mohammed Hijab is een Britse daʿī (Islamitische spreker) die regelmatig lezingen, dawah-activiteiten en publieke debatten verzorgt. Hij heeft een achtergrond in mixed-martial-arts, wat samen met zijn jonge leeftijd en imposant postuur bijdraagt aan een zelfbewust, soms uitdagend imago. Hijab is een intelligente debateur daarom nemen we het hem kwalijk wanneer hij de Christelijke positie misrepresenteert.
De claims van Mohammed Hijab en andere anti Trinitariers
Hijab beweert dat de Drie-eenheid (Vader, Zoon en Heilige Geest) onlogisch is als verklaring voor de oorsprong van het universum. Hij begint met een argument voor het bestaan van God: het universum bestaat uit wetten, en die veronderstellen één wettenmaker. Er kunnen volgens hem geen twee of drie wettenmakers zijn. Hijab stelt dat, als er twee of drie almachtige bemiddelaars zouden bestaan, hun willen met elkaar zouden botsen; wil de één A en de ander B, dan wordt er nooit een besluit genomen, dat is volgens hem onlogisch. “Alsof je een kind hebt met twee moeders die allebei 100 % verantwoordelijk zijn voor het kind,” aldus Hijab. Deze redenering is voor hem voldoende om het christendom niet in overweging te nemen bij de zoektocht naar de ware religie. Argumenten van dit type worden vaker gebruikt door mensen die de Drie-eenheid afwijzen.
Mohammed Hijab op 22 februari bij de conferentie van Dawahgroep:
als er twee of drie almachtige bemiddelaars zouden bestaan, dan zouden hun willen tegen elkaar opbotsen; wil de één A en de ander B, dan wordt er nooit een besluit genomen, dat is onlogisch. Hierdoor valt het Christendom af als we het hebben over de vraagstuk voor de Schepper en oorsprong van het universum.
Belangrijk om te melden is dat de reden van Hijabs lezing niet per se het Christendom was dus hij ging hier niet uitvoerig op in. Echter word dit argument vaak genoemd. Er volgt een simpele weerleging van deze claims.
Weerlegging
Hijab en anderen maken een foutieve assumptie, namelijk dat de Vader, Zoon en Heilige Geest een andere wil zouden hebben of een mogelijkheid dat ze tegenstelde wil zouden hebben. Dit is niet de klassieke leer van de Drie-eenheid. Hij neemt aan dat de Vader, de Zoon en de Heilige Geest elk een eigen, losstaande wil hebben. Dus dit argument is niet valide tegen het Christendom. De Bijbel, de vroege kerk en de concillies zijn hier eenzijdig over. In de Drie-eenheid is er maar een goddelijke wil.
Johannes 6:38-39 Herziene Staten Vertaling:
Want Ik ben uit de hemel neergedaald, niet opdat Ik Mijn wil zou doen, maar de wil van Hem Die Mij gezonden heeft. En dit is de wil van de Vader, Die Mij gezonden heeft, dat Ik van alles wat Hij Mij gegeven heeft, niets verloren laat gaan, maar het doe opstaan op de laatste dag.
Deze verzen laten zien dat de Zoon, de wil van de Vader heeft en doet. Hetzelfde geldt voor de Heilige Geest.
Johannes 16:13 Herziene Statenvertaling:
Maar wanneer Die komt, de Geest van de waarheid, zal Hij u de weg wijzen in heel de waarheid, want Hij zal niet vanuit Zichzelf spreken, maar wat Hij gehoord zal hebben, zal Hij spreken, en de toekomstige dingen zal Hij u verkondigen
De Bijbel en de kerk leren dat Jezus (en de Heilige Geest) dezelfde natuur hebben als de Vader. Dit lees je bijvoorbeeld in Kolossenzen 2:9 waarin benadrukt word dat de volheid van de Godheid in Christus is. Bovendien word dit bevestigd door de algemene kerkbijeenkomst in Nicea 325 AD. Een natuur bevat de kracht, eigenschappen en ook de wil van een wezen. Dus als de Zoon en de Geest dit van de Vader hebben, dan hebben ze ook dezelfde wil.
Kolossenzen 2:9 Herziene Statenvertaling (HSV):
Want in Hem woont heel de volheid van de Godheid lichamelijk.
Niceaanse Geloofsbeleidenis:
Ik geloof in één God
de almachtige Vader
Schepper van hemel en aarde,
van al wat zichtbaar en onzichtbaar is. En in één Heer, Jezus Christus,
eniggeboren Zoon van God,
vóór alle tijden geboren uit de Vader.
God uit God, licht uit licht,
ware God uit de ware God.
Geboren, niet geschapen,
één in wezen met de Vader,
en door wie alles geschapen is.
Er is dus geen “andere wil” binnen de Godheid. Vader, Zoon en Geest willen altijd precies hetzelfde. Dit wordt ook goed uitgelegd door kerkvader Gregorius van Nyssa, een van de meest prominente theologen van de algemene kerk. In zijn boek tegen Ablabius legt hij dit goed uit.
Gregorius van Nyssa tegen Ablabius ”Not three gods”:
Since then the Holy Trinity fulfils every operation in a manner similar to that of which I have spoken, not by separate action according to the number of the Persons, but so that there is one motion and disposition of the good will which is communicated from the Father through the Son to the Spirit (for as we do not call those whose operation gives one life three Givers of life, neither do we call those who are contemplated in one goodness three Good beings, nor speak of them in the plural by any of their other attributes);
Gregorius van Nyssa was de Grieks bisschop in Cappadocië en hoort, samen met Basilius van Caesarea en Gregorius van Nazianze, tot de drie Cappadocische kerkvaders. In 381 verdedigde hij op het Concilie van Constantinopel krachtig de goddelijkheid van de Heilige Geest en hielp hij de geloofsbelijdenis van Nicea aanscherpen. Zijn vele geschriften zijn enorm invloedrijk geweest op de kerk en de latere theologen.
Sint Gregorius van Nyssa 335 Ad – 395 AD
Geloven Christenen in meerdere Scheppers?
Hijab en anderen maken een tweede verwijt, namelijk dat Christenen in 2 of 3 scheppers geloven. Echter is dit wederom een misrepresentatie van ons geloof, noch is het een logisch gevolg van hetgeen waarin we geloven.
We noemen God de Schepper en bron van het universum, omdat Hij het daadwerkelijk heeft geschapen. De titel ‘Schepper’ verwijst dus specifiek naar die scheppingsdaad. In de Bijbel zien we echter dat Vader, Zoon en Heilige Geest dezelfde werken verrichten: zij handelen volkomen één, niet alleen in het scheppen van het universum, maar ook in redding, wonderen en andere goddelijke activiteiten. Een passend voorbeeld lezen we over de wederopstanding van Jezus. In deze ene gebeurtenis zien we dat de Vader, Zoon en Heilige Geest in complete eenheid verrichten.
Johannes 2:19 Herziene Statenvertaling;
Jezus antwoordde hun: “Breek deze tempel af, en in drie dagen zal ik hem oprichten.”
Romeinen 8:11 Herziene Statenvertaling;
Als de Geest van hem die Jezus uit de doden heeft opgewekt in u woont, hij die Christus Jezus heeft opgewekt.
Romeinen 6:4 Herziene Statenvertaling;
Wij zijn dan met Hem begraven door de doop in de dood, opdat evenals Christus uit de doden is opgewekt tot de heerlijkheid van de Vader, zo ook wij.
In dit voorbeeld zien we dat De Vader, Zoon en Heilige deze daad in complete eenheid deden. We weten dat Christus maar een keer van de doden was opgewekt dus het is een enkelvoudige handeling. Toch hebben zowel de Vader, Zoon en Heilige Geest, deze ene daad verricht. Dit bewijst hun numerieke eenheid in de externe handelingen die ze verrichten.
De Vader, Zoon en Heilige Geest; één Schepper
Als we dit principe doortrekken naar de schepping ‘tellen’ we wederom 1 Schepper omdat er maar 1 scheppingsdaad is. Er zijn niet drie losse taken, de Drie-eenheid is volkomen een in deze handelingen. De Vader schiep door de Zoon en de Geest, volledig één in hun daden.
Malachi 2:10 Herziene Statenvertaling;
Hebben wij niet allen één Vader? Heeft niet één God ons geschapen?
Johannes 1:3 Herziene Statenvertaling:
Alle dingen zijn door het Woord gemaakt, en zonder dit Woord is geen ding gemaakt dat gemaakt is.
Psalm 104:30 Herziene Statenvertaling:
Zendt Gij Uw Geest uit, zo worden zij geschapen,
We zien dat Vader, Zoon en Heilige Geest één Schepper worden genoemd, omdat zij precies dezelfde scheppingsdaad verrichten. Daaruit volgt dat zij dezelfde titel dragen. Hetzelfde principe geldt voor andere goddelijke handelingen, zoals de opstanding en de heiliging: zij handelen gezamenlijk en ondeelbaar.
Gregorios van Nyssa onderstreept dit wanneer hij zegt:
Gregorius van Nyssa not three gods:
by reason of the unity of action; for the name derived from operation cannot be divided among many where the result of their mutual operation is one.”
(NL-vertaling: “Op grond van de eenheid van handelen kan de naam die uit de werking voortkomt niet onder velen worden verdeeld wanneer het resultaat van hun gezamenlijke handelen één is.”)
Er kan dus maar één titel bestaan, omdat er slechts één scheppingsdaad was — zichtbaar in het feit dat er maar één universum is. Evenzo werd Christus slechts één keer uit de dood opgewekt. Telkens blijkt: het effect van het goddelijk handelen is één, dus moet ook de oorzaak één zijn, en bijgevolg is de naam of titel die bij die daad hoort eveneens één.
Conclusie
Tijdens de conferentie van Dawah groep formuleerde Mohammed Hijab twee kernbezwaren tegen de Drie-eenheid die andere critici van het geloof vaak ook aanhalen. Ten eerste stellen zij dat, indien er meerdere almachtige Personen zouden bestaan, hun willen onvermijdelijk met elkaar in conflict komen en de Drie-eenheid daarom onlogisch is als oorsprong van het universum. Ten tweede beweren zij dat christenen in feite twee of drie afzonderlijke scheppers aannemen, wat haaks zou staan op strikt monotheïsme. Beide bezwaren berusten echter op een onjuiste voorstelling van de klassieke leer. Volgens Schrift en traditie, denk aan Johannes 16:15, 6:38-39 en 16:13 én de definitie van de Concilies zoals dat van Nicea 325 AD. Deze stellen dat de Vader, Zoon en Heilige Geest één en dezelfde goddelijke natuur en daarom ook één wil hebben. De veronderstelling dat hun willen zouden botsen is dus ongegrond. Bovendien verrichten zij elke goddelijke handeling gezamenlijk en ondeelbaar: bij zowel de schepping als de opstanding is er één enkel effect, één universum, één verrijzenis, en volgt daaruit één titel, namelijk Schepper of Verlosser. Gregorius van Nyssa vat dit kernachtig samen wanneer hij opmerkt dat “de naam die uit de werking voortkomt niet onder velen kan worden verdeeld wanneer het resultaat één is”. Omdat de Drie-eenheid aldus één wil, één macht en één werking bezit, blijft het monotheïsme volledig intact en vervalt het verwijt van “drie goden”. Kort gezegd: het trinitarische godsbeeld is innerlijk consistent; Hijabs argumenten falen omdat ze uitgaan van drie losstaande willen en drie aparte scheppingsdaden, aannames die de Bijbel, de Kerkvaders en de oecumenische concilies expliciet ontkennen. Vader, Zoon en Heilige Geest zijn één Schepper met één wil en één scheppende handeling.